Er is behoefte aan een nieuw akkoord van Wassenaar, dit keer over energie, zo stellen Job Cohen en Diederik Samsom in een opiniestuk op de VK-Opinie pagina, omdat zij vinden dat wij andere opties moeten kiezen dan kernenergie om Nederland van energie te voorzien.
Samsom en Cohen wijzen op de risico's en nadelen van kernenergie en fossiele brandstoffen en propageren offshore energiewinning of bio-energie. Ik citeer:
"Wij zijn de 20ste energieverbruiker in de wereld. Maar belangrijker dan die ranglijstpositie is de potentie die Nederland heeft als energieproducerend land. Onze ligging, onze netwerken, ons agro-kenniscluster in onder andere Wageningen, onze havens, onze chemische en raffinage-industrie, onze offshore sector en enorme lap Noordzee voor de deur. Dat alles maakt ons een potentiële wereldspeler op technologieën als offshore energiewinning of bio-energie."Job Cohen en Diederik Samsom gaan hier voorbij aan het feit dat onze energiebehoefte wordt gestuurd door wat Paul H. Ehrlich en John Holdren omschrijven als de IPAT-vergelijking.
Deze vergelijking stelt dat de impact (I) van een gegeven bevolking op het leefsysteem van de Aarde bepaald wordt door de factoren populatie (P), consumptie per hoofd van de bevolking (affluency (A)) en beschikbare technologie (T) Kort gezegd, onze energiebehoefte (20ste energieverbruiker in de wereld) is afhankelijk van onze bevolkingsomvang, consumptiepatroon en technologie.
Job Cohen en Diederik Samsom stellen dat de tijd dringt en dat wij nog ongeveer één generatie hebben om een andere energievoorziening te realiseren en daarmee te voorkomen dat onze kinderen voor onoverkomelijke problemen worden geplaatst.
Hoewel alternatieve energiebronnen een goed idee zijn om onze afhankelijkheid van fossiele en nucleaire brandstoffen te verminderen en de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, wordt het echte probleem echter door hen genegeerd: overconsumptie met name in en door de Westerse wereld, met gevolg zware verontreiniging van de biosfeer, uitputting van grondstoffen en het instandhouden van een maatschappelijk bestel dat deze overconsumptie bevordert.
Onze planeet is niet onbeperkt in hulpbronnen variërend van ruimte, schoon drinkwater, schone lucht, grondstoffen of energiebronnen. Ook de windturbine op zee legt met zijn constructie uit beton, staal, koper en andere grondstoffen beslag op diezelfde beperkte hulpbronnen als onze auto's, vliegtuigen en treinen. Het probleem bij alternatieve energiebronnen is niet de schaal van toepassing, maar het feit dat het probleem A (het gebruik van fossiele brandstoffen) vervangt door probleem B.
Dit probleem is niet iets nieuw. Vanaf het moment dat onze voorouders zich zo'n 5.000 tot 7.000 jaar geleden ontwikkelden van jager-verzamelaar tot land- en stedenbouwer, hebben we oplossingen moeten vinden voor de problemen die ons succes als biologische soort brengt. Naarmate onze samenlevingen steeds complexer werden, moesten we steeds complexere oplossingen bedenken voor problemen die op hun beurt in complexiteit toenamen.
Daarvoor betalen wij een prijs in de vorm van de wet van de afnemende meeropbrengst. Elke extra inspanning complexe problemen het hoofd te bieden, verhoogt de mate van complexiteit van onze samenleving, totdat het punt is bereikt wanneer alle extra inspanningen alleen nog beschikbaar zijn om een samenleving op het bestaande niveau van complexiteit te handhaven. Te denken valt aan het einde van het West-Romijnse Rijk tussen 410 en 485 of het feodale West-Europa dat zich rond 1350 geteisterd zag door de gevolgen van de 100-jarige oorlog tussen Engeland en Frankrijk en de uitbraak van de zwarte dood. Deze oorlog viel in een periode van economische stagnatie in het laatmiddeleeuwse West-Europa en verergerde deze tot een algehele depressie. Deze factoren veroorzaakten een ontvolking waarvan Europa pas in de loop van de 15e eeuw herstelde.
Deze voorbeelden illustreren dat wanneer het klimaat verandert of een andere factor van betekenis zich wijzigt, de overbelaste maatschappelijke orde instort.Wat daarna naar voren komt is een minder complexe samenleving, die wordt georganiseerd op een kleinere schaal, wordt overgenomen door een andere groep, of, in het geval van West-Europese mogendheden en later de VS, op rooftocht gaat. De recente oorlog in Irak wordt niet voor niets de eerste "resource war" van de 21e eeuw genoemd.
Daarnaast is onze maatschappij door deze mate van complexiteit ook dusdanig ingericht dat bijna niemand iets van wetenschap en technologie begrijpt, wat een ingrediënt is voor een ramp, iets wat al werd opgemerkt door Carl Sagan.
"Zolang het beleid bij iedere wisseling van de wacht weer totaal wordt omgegooid, blijven investeerders huiverig voor Nederland. Met bijbehorende consequenties voor innovatie, groei en werkgelegenheid. Daarom is er grote behoefte aan een energiebeleid dat duurzaam is, een energiebeleid dat de komende verkiezingen overleeft."Samsom en Cohen leggen ook hier duidelijk ook weer de nadruk op economische groei. Maar onze huidige economische groei is gebaseerd op de beschikbaarheid van goedkope aardolie. Kennelijk zijn onze politici er nog altijd van overtuigd dat de oplossing van onze problemen ligt in de herbouw van de infrastructuur die ons in de problemen heeft gebracht.
Samengevat: de oplossing voor onze problemen ligt in een vrijwillige kleinschaligheid van ons maatschappelijk bestel, als we niet willen dat de complexiteit van ons huidige maatschappelijk bestel uiteindelijk de das omdoet. Want in vrijwel alle gevallen, waarin een maatschappij ten onder ging, hetzij door een ramp of oorlog, was sprake van onnoemelijk menselijk leed.
Er is inderdaad behoefte aan een nieuw akkoord van Wassenaar, niet over energie, maar over menselijk gedrag. In de woorden van Carl Sagan: onze soort behoeft, en verdient, een burgerij met een helder verstand en een fundamenteel begrip van hoe de wereld werkt.
Ps. over dat 4 miljoen inwoners van Nederland: om onze huidige materiele welvaart in stand te houden is nu reeds een oppervlakte van 4 maal Nederland nodig. Met 16,6 miljoen inwoners gedeeld door 4 maal de oppervlakte, resteert een bevolking van 4 miljoen. Met een welvaart die niet verder stijgt.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten