VVD, PVV en CDA bereiken onderhandelingsakkoord

Een centrum-rechts minderheidskabinet dat gedoogsteun krijgt van de PVV is nabij. De onderhandelaars van VVD, CDA en PVV hebben vanavond een akkoord bereikt over een gedoog- en regeerakkoord.

„Ik ben heel enthousiast”, zei VVD-leider Mark Rutte. „Heel veel mensen kunnen hier hun vingers bij aflikken”. Hij suggereerde dat er verrassende punten in de akkoorden zullen staan. Inhoudelijk wilde hij hier verder niets over zeggen. De presentatie is voor donderdagmiddag voorzien. Wat hem betreft gaat zijn regering het kabinet Rutte-Verhagen heten.

CDA-fractieleider Verhagen zei dat het regeer- en gedoogakkoord goed te verdedigen zal zijn in zijn partij, waar veel prominenten zich heftig verzetten tegen de beoogde samenwerking met de PVV. „Dit is niet alleen een akkoord dat zich richt op de VVD en de samenwerking met de PVV, maar dat ook een antwoord biedt op de problemen van de Nederlandse samenleving”, meende Verhagen.

VVD en CDA willen samen een minderheidskabinet vormen, dat op gedoogsteun van de PVV kan rekenen in de Tweede Kamer. Er werd al steeds van uitgegaan dat CDA-fractieleider Maxime Verhagen vicepremier in het nieuwe kabinet wordt.

Een groot aantal prominenten binnen het CDA heeft grote bezwaren of is ronduit tegen. Onder hen de oud-premiers Piet de Jong, Dries van Agt en Ruud Lubbers en oud-ministers als Bert de Vries, Frans Andriessen en Cees Veerman. Ook andere prominenten als Herman Wijffels en Doekle Terpstra zijn tegen. Van de huidige generatie actieve politici is in elk geval minister Ab Klink tegen en maakt minister Ernst Hirsch Ballin zich grote zorgen. Binnen de CDA-fractie hebben Ad Koppejan en Kathleen Ferrier grote bezwaren.

VVD-prominent Pieter Winsemius vindt dat Mark Rutte de leden moet raadplegen over een coalitie die leunt op de gedoogsteun van de PVV. Dit vanwege de ‘uiterst principiële en ook controversiële onderwerpen die niet op het netvlies konden staan van vele VVD-stemmers’.

Eerder hadden alleen oud-Kamervoorzitter Frans Weisglas, oud-staatssecretaris Gijs de Vries en de inmiddels opgestapte oud-minister Joris Voorhoeve kritiek op Rutte. Ruim een maand geleden liet Voorhoeve zich al uiterst kritisch uit over de poging van de VVD en het CDA om een minderheidskabinet te vormen dat in de Tweede Kamer op gedoogsteun van de PVV kan rekenen. Hij vond het merkwaardig dat twee democratische partijen zich afhankelijk maken van een organisatie die zelf niet democratisch is.

Cohen zei dat dinsdag in de marge van het Vragenuur in de Tweede Kamer. Zeker de gekozen constructie van een minderheidskabinet met gedoogsteun van de PVV valt de PvdA zwaar. ‘De PVV heeft heel veel macht en heel weinig verantwoordelijkheid’, aldus Cohen.

Verhagen is ervan overtuigd dat hij zijn fractie achter het akkoord zal krijgen. ‘Dit biedt een antwoord op de problemen van Nederland.’

Het onderhandelingsresultaat wordt donderdag officieel gepresenteerd. Inhoudelijk wilden de onderhandelaars dinsdag niets over de akkoorden zeggen, maar uit gesprekken met ingewijden rijzen duidelijke contouren op. Het nieuwe kabinet heeft bezuinigingen ingeboekt die ‘op een paar 100 miljoen na’ 18 miljard euro belopen. Dat is inclusief de 3,2 miljard euro die het huidige kabinet al bespaart.

De grootste bezuiniging wordt behaald op de salarissen voor rijksambtenaren: die worden bevroren. Gaat het niet goedschiks – in overeenstemming met de vakbonden – dan kan een loonmaatregel uitkomst bieden.
Enkele ministeries worden samengevoegd. Landbouw gaat op in Economische Zaken, Justitie en een deel van Binnenlandse Zaken wordt ‘Veiligheid’. Ook in de bestuurslagen wordt geschrapt. De stadsregio’s verdwijnen, maar de waterschappen blijven bestaan. Het aantal politiekorpsen gaat omlaag van 25 naar 10, en er komen drieduizend extra agenten.

Om de sociale onrust te beperken volgt het nieuwe kabinet bij de hervorming van de AOW ‘grosso modo’ het advies van bonden en werkgevers. Daarin gaat de AOW-leeftijd in 2020 naar 66 en wordt de pensioenleeftijd gekoppeld aan de levensverwachting. Ook komen er grote hervormingen in de Wajong, de sociale werkvoorziening en de bijstand. Gemeenten worden verantwoordelijk voor een groot deel van de uitvoering, en de regelingen worden deels samengevoegd. Voor ouderenzorg komt 500 tot 750 miljoen euro extra beschikbaar.

Het budget voor ontwikkelingssamenwerking gaat van 0,8 naar 0,7 procent van het binnenlands product. Mogelijk blijft die 0,1 procent beschikbaar voor vredesmissies. Bij klimaatbeleid gaat ‘de kop’ eraf: wat Nederland doet bóven de Europese normen.

Kernenergie is niet meer taboe.